สิทธิ์แรงงาน Part-Time ที่คุณต้องรู้ ฉบับสมบูรณ์ 2569

หากคุณกำลังกังวัลเรื่องการจ้างงาน คุณไม่ได้รู้สึกอยู่คนเดียว เพราะนี่คือปัญหาของแรงงานพาร์ทไทม์ส่วนใหญ่ในไทย ที่ฟลายคนอาจยังไม่รู้ความจริงคือ กฎหมายแรงงานไทยคุ้มครองลูกจ้างทุกคน ไม่ว่าจะทำงานเต็มเวลาหรือพาร์ทไทม์ ไม่ว่าจะรับค่าจ้างรายวัน รายชั่วโมง หรือรายสัปดาห์ แต่เพราะไม่มีใครบอก หลายคนจึงทำงานไปโดยไม่รู้ว่าตัวเองมีสิทธิ์อะไรบ้าง บางคนโดนจ่ายค่าแรงต่ำกว่าขั้นต่ำโดยไม่รู้ตัว บางคนทำโอทีแต่ไม่เคยได้ค่าโอที และบางคนโดนเลิกจ้างแล้วยังไม่รู้ว่าตัวเองมีสิทธิ์เรียกร้องค่าชดเชย

Daywork รวบรวมทุกอย่างไว้ในบทความนี้ให้ครบ ทั้งค่าจ้าง วันหยุด ประกันสังคม โอที และสิทธิ์เมื่อโดนเลิกจ้าง อ้างอิงจากกฎหมายจริง อัปเดตถึงปี 2569

ทำงาน Part-Time อยู่ แต่ไม่รู้ว่าตัวเองมีสิทธิ์อะไรบ้าง?

• 1. ค่าจ้างขั้นต่ำ ได้น้อยกว่านี้ไม่ได้?

• 2. ชั่วโมงทำงานและเวลาพัก?

• 3. วันหยุดและสิทธิ์การลา?

• 4. โอทีสำหรับพาร์ทไทม์ ได้เท่าไหร่?

• 5. ประกันสังคม พาร์ทไทม์เข้าระบบได้ไหม?

• 6. สิทธิ์เมื่อถูกเลิกจ้าง?

• 7. สิทธิ์ที่พาร์ทไทม์มักไม่รู้ว่าตัวเองมี?

• 8. คำถามที่พาร์ทไทม์ถามบ่อย (FAQ)?

แรงงาน Part-Time คือใคร? 

ก่อนอื่น มาทำความเข้าใจกันก่อนว่า "ลูกจ้างพาร์ทไทม์" หมายถึงอะไรในเชิงกฎหมาย กฎหมายแรงงานไทยตาม พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และที่แก้ไขเพิ่มเติม ไม่ได้แบ่งแยกระหว่าง "ลูกจ้างประจำ" กับ "ลูกจ้างพาร์ทไทม์" อย่างชัดเจน แต่ใช้คำว่า "ลูกจ้าง" ซึ่งครอบคลุมทุกคนที่ทำงานให้นายจ้างและได้รับค่าตอบแทน ไม่ว่าจะเป็นรายชั่วโมง รายวัน รายสัปดาห์ หรือรายเดือน

1. ค่าจ้างขั้นต่ำ ได้น้อยกว่านี้ไม่ได้!

เรื่องแรกที่ต้องรู้คือค่าจ้างขั้นต่ำ ซึ่งอิงตามพื้นที่ที่ทำงาน ไม่ใช่ประเภทของการจ้างงาน

อัตราค่าจ้างขั้นต่ำปี 2568 (มีผลต่อเนื่องถึง 2569)

ตามประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง ฉบับที่ 13 และ 14 ซึ่งมีผลบังคับใช้ตั้งแต่ 1 มกราคม 2568 และ 1 กรกฎาคม 2568 ตามลำดับ อัตราค่าจ้างขั้นต่ำแบ่งตามพื้นที่ดังนี้

สำหรับแรงงานพาร์ทไทม์: ค่าจ้างรายชั่วโมงต้องไม่น้อยกว่า อัตราขั้นต่ำรายวัน ÷ 8 ชั่วโมง

ตัวอย่าง: ถ้าทำงานในกรุงเทพฯ ค่าจ้างขั้นต่ำต่อชั่วโมง = 400 ÷ 8 = 50 บาท/ชั่วโมง

โทษของนายจ้างที่จ่ายต่ำกว่าขั้นต่ำ: จำคุกไม่เกิน 6 เดือน ปรับไม่เกิน 100,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน

ที่มา: ประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง ฉบับที่ 13-14 / ราชกิจจานุเบกษา / กระทรวงแรงงาน mol.go.th

2. ชั่วโมงทำงานและเวลาพัก

กฎหมายกำหนดเพดานชั่วโมงทำงานเพื่อคุ้มครองลูกจ้างทุกประเภท รวมถึงพาร์ทไทม์

• ทำงานได้ไม่เกิน 8 ชั่วโมงต่อวัน และไม่เกิน 48 ชั่วโมงต่อสัปดาห์

• งานอันตราย ลดลงเหลือไม่เกิน 7 ชั่วโมงต่อวัน และ 42 ชั่วโมงต่อสัปดาห์

• พักระหว่างวันไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง หลังทำงานต่อเนื่องมาแล้วไม่เกิน 5 ชั่วโมง (หรือตกลงแบ่งพักย่อยได้ แต่รวมแล้วไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง)

กรณีพิเศษ: แรงงานเยาวชน (อายุ 15–17 ปี)

ลูกจ้างที่มีอายุตั้งแต่ 15 ปีขึ้นไปแต่ยังไม่ถึง 18 ปี ทำงานพาร์ทไทม์ได้อย่างถูกกฎหมาย โดยต้องมีชั่วโมงทำงาน 14–43 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ และห้ามทำงานระหว่าง 22.00–06.00 น.

ที่มา: พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 23, 27 / กระทรวงแรงงาน mol.go.th

3. วันหยุดและสิทธิ์การลา

แรงงานพาร์ทไทม์ที่อยู่ในระบบสัญญาจ้างมีสิทธิ์ได้รับวันหยุดตามกฎหมาย ดังนี้

วันหยุดที่ได้รับตามกฎหมาย

สิทธิ์การลาที่สำคัญ

• ลาป่วย: ลาได้ตามที่ป่วยจริง แต่รับค่าจ้างได้ไม่เกิน 30 วัน/ปี

• ลากิจ: อย่างน้อย 3 วัน/ปี (นายจ้างบางรายให้มากกว่านี้)

• ลาเพื่อทำหมัน: ลาตามระยะเวลาที่แพทย์กำหนด

• ลาเพื่อรับราชการทหาร: ลาได้ตลอดช่วงที่รับราชการทหาร

อัปเดตใหม่! สิทธิ์การลาตาม พ.ร.บ. ฉบับที่ 9 พ.ศ. 2568 (มีผล 7 ธันวาคม 2568)

นี่คือการเปลี่ยนแปลงครั้งสำคัญที่สุดในรอบหลายปี

ลาคลอดบุตร (ลูกจ้างหญิง)

• ลาได้สูงสุด 120 วัน ต่อการตั้งครรภ์ (เพิ่มจาก 98 วัน)

• นายจ้างจ่ายค่าจ้างเต็มจำนวน 60 วันแรก

• กรณีบุตรป่วยรุนแรงหรือพิการ ลาต่อได้อีก 15 วัน (ได้ค่าจ้าง 50%)

ลาดูแลคู่สมรสคลอดบุตร (สิทธิ์ใหม่สำหรับคุณพ่อ)

• ลาช่วยภรรยาคลอดได้ ไม่เกิน 15 วัน

• ใช้สิทธิ์ได้ภายใน 90 วันหลังคลอด

• ได้รับค่าจ้างเต็มจำนวน

ที่มา: พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 มาตรา 41, 41/1 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา 7 พฤศจิกายน 2568

4. โอทีสำหรับพาร์ทไทม์ ได้เท่าไหร่?

ถ้าทำงานเกินเวลาที่ตกลงกันไว้ นายจ้างต้องจ่ายค่าโอที ซึ่งอัตราแตกต่างกันตามสถานการณ์

ที่มา: พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 61-63

5. ประกันสังคม พาร์ทไทม์เข้าระบบได้ไหม?

นี่คือจุดที่หลายคนสับสนมากที่สุด ขอแยกให้ชัด

มาตรา 33 (ภาคบังคับ)

ถ้าคุณทำงานให้นายจ้างที่มีลูกจ้าง ตั้งแต่ 1 คนขึ้นไป และอายุ 15–60 ปี → นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนให้เป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 ทันที ไม่ว่าจะเป็นพาร์ทไทม์หรือเต็มเวลาก็ตาม

อัตราเงินสมทบมาตรา 33 (ปี 2568):

• ลูกจ้างจ่าย: 5% ของค่าจ้าง (ฐานสูงสุด 15,000 บาท = สูงสุด 750 บาท/เดือน)

• นายจ้างจ่ายอีก: 5% (ส่วนนี้คุณไม่ต้องออก)

• รัฐร่วมจ่ายด้วย: 2.75%

สิทธิ์ที่ได้รับ 7 กรณี: เจ็บป่วย, ทุพพลภาพ, คลอดบุตร, สงเคราะห์บุตร, ชราภาพ, เสียชีวิต, และว่างงาน

มาตรา 40 (สมัครใจ — สำหรับฟรีแลนซ์และอาชีพอิสระ)

ถ้าคุณทำงานเป็นฟรีแลนซ์ รับงานหลายที่ ไม่มีนายจ้างประจำ → สมัครมาตรา 40 ได้ด้วยตัวเอง

• จ่ายเงินสมทบเดือนละ 100 บาท (ทางเลือก 1) หรือ 300 บาท (ทางเลือก 3)

• ได้สิทธิ์: เจ็บป่วย, ทุพพลภาพ, เสียชีวิต (และชราภาพสำหรับทางเลือก 3)

เช็กสิทธิ์ประกันสังคมได้ที่: www.sso.go.th หรือโทร 1506 ตลอด 24 ชั่วโมง

ที่มา: สำนักงานประกันสังคม, พ.ร.บ.ประกันสังคม พ.ศ. 2533

6. สิทธิ์เมื่อถูกเลิกจ้าง

หลายคนคิดว่าพาร์ทไทม์โดนเลิกจ้างได้ทุกเมื่อโดยไม่ต้องรับผิดชอบอะไร  ความจริงไม่ใช่แบบนั้น ค่าชดเชยเมื่อถูกเลิกจ้าง (ตาม พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน)

ข้อยกเว้น: ไม่ได้รับค่าชดเชย ถ้าลาออกเอง หรือถูกเลิกจ้างเพราะ ทุจริต, ทำผิดร้ายแรง, ละทิ้งหน้าที่ หรือกระทำผิดอาญา

สิทธิ์รับเงินทดแทนการว่างงาน (ประกันสังคม) ถ้าอยู่ในระบบประกันสังคม มาตรา 33 และถูกเลิกจ้าง (ไม่ใช่ลาออกเอง) มีสิทธิ์รับ:

• เงินทดแทน 50% ของค่าจ้าง สูงสุดไม่เกิน 180 วัน/ปี

• เงื่อนไข: ต้องส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 6 เดือน ภายใน 15 เดือนก่อนว่างงาน

ที่มา: พ.ร.บ.คุ้มครองแรงงาน มาตรา 118 / พ.ร.บ.ประกันสังคม

7. สิทธิ์ที่พาร์ทไทม์มักไม่รู้ว่าตัวเองมี

สัญญาจ้างเป็นลายลักษณ์อักษร

คุณมีสิทธิ์ขอสัญญาจ้างเป็นเอกสาร แม้จะเป็นงานชั่วคราว สัญญาจ้างช่วยให้คุณรู้ว่า ค่าจ้างเท่าไหร่ วันทำงานวันไหน และมีเงื่อนไขอะไรบ้าง

สิทธิ์ปฏิเสธงานอันตราย

นายจ้างไม่สามารถบังคับให้คุณทำงานที่เสี่ยงอันตรายโดยไม่มีอุปกรณ์ป้องกันที่เหมาะสม

สิทธิ์ร้องเรียน

ถ้าถูกละเมิดสิทธิ์ ร้องเรียนได้ที่:

• กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน โทร 1546

• สำนักงานประกันสังคม โทร 1506

• เว็บไซต์ www.labour.go.th

8. คำถามที่พาร์ทไทม์ถามบ่อย (FAQ)

Q: ทำงานเป็นรายชั่วโมง จะได้ค่าจ้างตอนไม่มีงาน (เช่น วันหยุด) ไหม?

A: ขึ้นอยู่กับสัญญาจ้าง ถ้าเป็นลูกจ้างรายชั่วโมงแบบ "จ่ายตามเวลาทำงานจริง" มักไม่ได้ค่าจ้างในวันที่ไม่ได้ทำงาน แต่ถ้าสัญญาระบุว่าเป็นลูกจ้างประจำที่มีเวลาทำงานน้อยกว่าเต็มเวลา สิทธิ์วันหยุดจะถูกเฉลี่ยตามสัดส่วน

Q: ถ้าทำงานหลายที่พร้อมกัน ประกันสังคมจะคิดอย่างไร?

A: ถ้ามีนายจ้างหลายคน แต่ละนายจ้างมีหน้าที่ขึ้นทะเบียนและส่งเงินสมทบให้คุณแยกกัน แต่คุณจะได้รับสิทธิ์ประกันสังคมจากกองทุนรวมทั้งหมด

Q: ทำงานไม่ถึง 120 วัน แล้วโดนเลิกจ้าง มีค่าชดเชยไหม?

A: ถ้าอายุงานยังไม่ครบ 120 วัน กฎหมายไม่กำหนดให้มีค่าชดเชย แต่นายจ้างต้องบอกล่วงหน้าตามสัญญา หรือจ่ายค่าจ้างแทนการบอกกล่าว

Q: ถ้าโดนนายจ้างไม่ยอมจ่ายค่าจ้าง ทำอะไรได้บ้าง?

A: ร้องเรียนได้ทันทีที่กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน โทร 1546 มีพนักงานตรวจแรงงานไกล่เกลี่ยให้ฟรี และถ้าไม่ได้รับการแก้ไข สามารถฟ้องคดีแรงงานได้

สรุป: เช็กลิสต์สิทธิ์ที่พาร์ทไทม์ต้องรู้

✅ ได้รับค่าจ้างไม่น้อยกว่าค่าแรงขั้นต่ำตามพื้นที่
✅ ทำงานไม่เกิน 8 ชั่วโมง/วัน และมีพักกลางวันไม่น้อยกว่า 1 ชั่วโมง
✅ ได้วันหยุดประจำสัปดาห์อย่างน้อย 1 วัน
✅ มีสิทธิ์ลาป่วยโดยได้รับค่าจ้างสูงสุด 30 วัน/ปี
✅ นายจ้างต้องขึ้นทะเบียนประกันสังคม ม.33 ให้
✅ ถ้าทำงานเกินเวลาต้องได้ค่าโอที 1.5–3 เท่า
✅ ถูกเลิกจ้างโดยไม่มีความผิด มีสิทธิ์รับค่าชดเชย (ถ้าอายุงานครบ 120 วัน)

หาพาร์ทไทม์ที่โปร่งใสและมั่นใจได้ที่ Daywork

อ่านมาถึงตรงนี้แล้ว คุณรู้แล้วว่าสิทธิ์ของตัวเองมีอะไรบ้าง แต่การรู้สิทธิ์อย่างเดียวยังไม่พอ เพราะปัญหาจริงๆ ของแรงงานพาร์ทไทม์ในไทยไม่ได้อยู่แค่ที่ความรู้ แต่อยู่ที่การหางานที่นายจ้าง เคารพสิทธิ์เหล่านั้นจริงๆ

หลายคนเคยเจอประสบการณ์แบบนี้ สมัครงานไป ได้รับข้อมูลคร่าวๆ พอไปถึงวันทำงานจริงกลับพบว่าค่าจ้างไม่ตรงกับที่บอก ชั่วโมงงานยืดออกไปโดยไม่มีค่าโอที หรือเงื่อนไขบางอย่างที่ไม่เคยมีใครพูดถึงตั้งแต่แรก สิ่งเหล่านี้ไม่ควรเกิดขึ้น และ Daywork สร้างขึ้นมาเพื่อแก้ปัญหานี้โดยตรง

Daywork คือแพลตฟอร์มหางานพาร์ทไทม์และงานด่วน ที่เชื่อมต่อคนหางานกับธุรกิจที่ต้องการแรงงานทันที โดยออกแบบให้โปร่งใสตั้งแต่ต้น ทุกงานที่ลงบน Daywork ต้องระบุข้อมูลสำคัญให้ครบก่อนที่คุณจะตัดสินใจรับงาน ไม่ว่าจะเป็น

• อัตราค่าจ้างที่ชัดเจน รู้ก่อนเลยว่าได้เท่าไหร่ต่อชั่วโมงหรือต่อวัน

• ชั่วโมงและวันทำงานที่แน่นอน  ไม่มีการเรียกมาแล้วเปลี่ยนกะกะทันหัน

• สถานที่ทำงานและลักษณะงานที่ตรงไปตรงมา  รู้ว่าต้องทำอะไรก่อนตัดสินใจ

• เงื่อนไขการจ้างที่ไม่มีอะไรซ่อนอยู่ อ่านแล้วเข้าใจได้ทันที ไม่ต้องตีความ

ไม่ต้องลุ้นว่าจะได้เงินเท่าไหร่ ไม่ต้องรอให้ถึงวันทำงานแล้วค่อยรู้ว่างานจริงเป็นยังไง และไม่ต้องกลัวว่าจะถูกเอาเปรียบโดยไม่รู้ตัว เพราะทุกอย่างอยู่ตรงหน้าคุณตั้งแต่ก่อนกดรับงาน (คลิกที่นี่เพื่อหางานกับDaywork)

แหล่งอ้างอิง

1. กระทรวงแรงงาน สิทธิตามกฎหมายแรงงาน: mol.go.th

2. กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ข้อมูลคุ้มครองแรงงาน: labour.go.th

3. ราชกิจจานุเบกษา ประกาศคณะกรรมการค่าจ้าง ฉบับที่ 13-14 (2568)

4. สำนักงานประกันสังคม สิทธิประโยชน์ผู้ประกันตน: sso.go.th

5. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 9) พ.ศ. 2568 ประกาศในราชกิจจานุเบกษา 7 พฤศจิกายน 2568

6. พระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 มาตรา 23, 27, 41, 61-63, 118

บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปเกี่ยวกับกฎหมายแรงงาน หากมีข้อสงสัยหรือปัญหาเฉพาะเจาะจง แนะนำให้ปรึกษาทนายความด้านแรงงานหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องโดยตรง

รู้จัก Daywork มากขึ้น:

Website: http://daywork.co

TikTok: http://tiktok.com/@dayworkth

Lemon8: http://lemon8-app.com/@dayworkth

Youtube: https://www.youtube.com/@dayworkofficial

X: https://x.com/DayworkOfficial

Facebook:https://www.facebook.com/daywork.th/